Balık almanın en kolay kuralı şu: mevsiminde olanı al. Mevsiminde olan balık daha yağlı, daha lezzetli ve daha ucuz oluyor. Mevsimi dışında olan ise ya donmuş çıkıyor ya da parasını fazlasıyla ödüyorsun.

Aşağıda ay ay hangi balığın tezgahta olacağını, hangisinin ne zaman en lezzetli haline geldiğini ve av yasaklarının bu takvimi nasıl belirlediğini bulacaksın.

Balık sezonu ne zaman açılır?

Türkiye'de denizlerde uygulanan genel av yasağı her yıl 15 Nisan'da başlar ve 1 Eylül'de sona erer. Bu yasak gırgır ve trol gibi yöntemlerle ticari avcılık yapan büyük ölçekli tekneleri kapsıyor. Amaç, balıkların üreme döneminde av baskısını azaltıp stokların yenilenmesini sağlamak.

Yani tezgahların asıl şenlendiği tarih 1 Eylül. Ama tek bir başlangıç tarihi yok: palamut ve torik avında uzatma ağı kullanan küçük ölçekli kıyı balıkçıları için sezon 15 Ağustos'ta başlıyor. Bu yüzden ağustosun ikinci yarısında tezgahta palamut görmen mümkün.

Bir de önemli bir istisna var: olta ile yapılan amatör balıkçılık bu genel yasağın dışında. Kendi oltanla balık tutuyorsan yasak seni bağlamıyor, ama tür, boy ve bölge kuralları geçerli olmaya devam ediyor.

Ay ay balık takvimi

Aşağıdaki tablo genel bir rehber. Balığın bulunabilirliği ve lezzeti av bölgesine, hava koşullarına, balığın boyuna ve deniz sıcaklığına göre değişebiliyor.

Eylül: palamudun ayı

Eylül, balık sofrasının yeniden kurulduğu ay. Bu ayda sardalya ve kılıç lezzetli dönemini sürdürürken palamut irileşmeye başlıyor.

Palamutta bilinmesi gereken bir ayrım var: sezonun ilk döneminde daha küçük boydaki çingene palamudu görülüyor. Su sıcaklığı düştükçe balık büyüyüp yağlanıyor. Yani eylül başında aldığın palamutla ekim ortasında aldığın palamut aynı balık değil, sabredersen kazanırsın.

Eylül tezgahlarında bölgeye ve deniz koşullarına göre lüfer ve çinekop, istavrit, barbunya ve tekir, çipura, kırlangıç ile kolyoz da bulunabiliyor.

Lüferin en iyi dönemi

Lüfer için doğru zaman eylül ortasından aralık başına kadar olan dönem. Balığın en yağlı ve en lezzetli halini bu aralıkta buluyorsun ve bu dönemde en iyi pişirme yöntemi ızgara.

Lüferin boyuna göre farklı isimleri olduğunu da bilmek işine yarar: en küçüğünden başlayarak defne yaprağı, çinekop, sarıkanat, lüfer ve kofana diye adlandırılıyor. Tezgahta "lüfer" diye satılan balığın gerçekte hangi boyda olduğuna bak — fiyat farkı buradan çıkıyor.

Tezgahta nelere dikkat etmeli?

•    Gözler parlak ve dışa doğru olmalı; içe çökmüş, bulanık göz balığın beklediğini gösterir

•    Solungaçlar canlı kırmızı olmalı, kahverengiye dönmüş olmamalı

• Ete parmakla bastırdığında iz kalmamalı, balık kendini toparlamalı

•    Koku denizi hatırlatmalı; keskin bir balık kokusu iyi işaret değil

•    Takvim bilgisi tek başına yetmez, ürünün tazeliği ve yasal av koşulları da önemli